Een commercieel energieopslagsysteem (EOS) is een slimme investering die inspeelt op de energietransitie. Het biedt bedrijven de kans om energiekosten te verlagen en het elektriciteitsnet te ondersteunen. De weg van aankoop tot een operationele installatie is echter complexer dan velen vermoeden. De grootste misvatting is dat het schrappen van de milieuvergunningsplicht de installatie vereenvoudigd heeft. De realiteit is anders.
De focus van de wetgever is verschoven van de exploitatie naar de fysieke constructie, waardoor de lokale gemeente en de brandweer een cruciale rol hebben gekregen. Een succesvol project vereist een geïntegreerde aanpak waarbij tegelijkertijd rekening wordt gehouden met stedenbouwkundige, technische en veiligheidsaspecten. Dit artikel ontleedt het volledige proces en biedt een praktische gids om uw project vlot en conform de regels te realiseren.
"De installatie van een batterijsysteem overstijgt het puur technische. Het is een project met een duidelijke ruimtelijke impact. De sleutel tot succes is een vroegtijdige, parallelle aanpak. Start de dialoog met de gemeente en de netbeheerder op hetzelfde moment. Wachten op de ene goedkeuring om de andere te starten, is een recept voor vertraging en onvoorziene kosten." - Expert Omgevingsrecht.
Analyse: De Verraderlijke Vrijstelling van de Milieuvergunning
Een cruciale maar vaak verkeerd begrepen wijziging is het verdwijnen van de VLAREM-vergunningsplicht voor de exploitatie van batterijen. Dit zorgt voor verwarring. De vrijstelling betekent niet dat er geen milieuregels meer gelden, enkel dat de procedure anders loopt. Twee belangrijke aspecten worden niet langer als 'trigger' voor een milieuvergunning gezien:
- Elektriciteitsproductie: Een batterij wordt niet beschouwd als een productie-installatie omdat ze enkel energie opslaat en weer afgeeft; ze produceert zelf niets. Ze valt dus niet onder de relevante VLAREM-rubrieken voor generatoren.
- Gevaarlijke Stoffen: Hoewel de interne componenten chemisch zijn, wordt een afgewerkte batterijcontainer beschouwd als een 'product' en niet als de opslag van gevaarlijke stoffen in de zin van de CLP-verordening.
Het gevolg is dat de milieutechnische aspecten, zoals brandveiligheid en geluidshinder, nu beoordeeld worden als onderdeel van de stedenbouwkundige aanvraag, wat de procedure complexer en de rol van de gemeente en brandweer zwaarder maakt.
De Vier Pijlers van een Succesvol Project
Om een batterijsysteem van concept tot een operationele realiteit te brengen, moet een project vier cruciale goedkeuringstrajecten succesvol doorlopen. Deze pilaren zijn onderling afhankelijk; het falen van één brengt de rest in gevaar.
Pijler 1: De Stedenbouwkundige Goedkeuring (De Gemeente)
Dit is de formele basis. Omdat een batterijcontainer fysiek wordt beschouwd als een "constructie", is een omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen verplicht op basis van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO).
- Wie: De gemeentelijke dienst Omgeving is de vergunningverlenende overheid.
- Wat: De aanvraag wordt getoetst aan de "goede ruimtelijke ordening". Dit omvat de inplanting, visuele impact, conformiteit met bestemmingsplannen (RUP's, BPA's) en lokale bouwverordeningen.
- Actie: U dient via het Omgevingsloket een dossier in, opgemaakt door een architect, met gedetailleerde plannen, foto's en een beschrijvende nota. Een vooroverleg met de gemeente wordt sterk aanbevolen om de lokale verwachtingen af te toetsen.
Pijler 2: De Technische Nettoegang (Netbeheerder Fluvius)
Een goedgekeurde vergunning is nutteloos als de batterij niet op het net kan. Voor elke installatie met een omvormervermogen groter dan 25 kVA is een voorafgaande netstudie wettelijk verplicht.
- Wie: Netbeheerder Fluvius.
- Wat: Fluvius analyseert of het lokale laagspanningsnet de gevraagde injectie- en afnamevermogens aankan. De uitkomst kan een onvoorwaardelijke goedkeuring, een goedkeuring mits dure netversterkingen, of een regelrechte weigering zijn.
- Actie: Dien de aanvraag zo vroeg mogelijk in via het online portaal van Fluvius. De uitkomst is bepalend voor de technische en financiële haalbaarheid van uw project.
Pijler 3: De Conformiteit van de Veiligheid (Brandweer & AREI-Keurder)
Deze pijler garandeert de technische veiligheid van de installatie en is een essentieel onderdeel van de vergunningsprocedure.
- Wie: De lokale hulpverleningszone (brandweer) en een erkend keuringsorganisme (bv. OCB, Vinçotte, BTV).
- Wat: De brandweer geeft een dwingend advies binnen de vergunningsprocedure, gebaseerd op de BVLAR-richtlijnen. Een negatief advies leidt vrijwel zeker tot een weigering. De AREI-keurder controleert de volledige elektrische installatie op conformiteit met de wetgeving.
- Actie: Voeg een gedetailleerd brandveiligheidsdossier toe aan uw vergunningsaanvraag. Laat na installatie een volledige AREI-keuring uitvoeren. Het positieve verslag is onmisbaar voor de finale aanmelding.
Checklist: Brandveiligheidseisen (BVLAR) voor ESS > 20 kWh
Uw brandveiligheidsdossier moet aantonen dat u aan de volgende, door de brandweer opgelegde, minimumvereisten voldoet. Het niet naleven hiervan resulteert in een negatief advies en een weigering van de vergunning.
| Categorie | Vereiste |
|---|---|
| Plaatsing & Toegang | Minimaal 6 meter afstand tot andere gebouwen, installaties en perceelsgrenzen. |
| Indien tegen een gebouw: gevel moet brandwerend zijn (EI60) over een bepaalde zone. | |
| Beveiliging tegen aanrijden is verplicht. | |
| Een vrije, verharde opstelplaats en toegangsweg (min. 3,5m breed) voor brandweervoertuigen moet gegarandeerd zijn. | |
| Constructie | Wanden, dak en vloer van de container moeten een brandweerstand van minimaal EI 30 hebben. |
| Detectie & Blussing | Aanwezigheid van detectie voor rook, hitte en brandbaar gas is verplicht. |
| Een automatisch en aangepast blussysteem (bv. aerosol, gas) moet voorzien zijn. | |
| Een externe vulkoppeling moet de brandweer toelaten de container met water te vullen. | |
| Er moet een opvangvoorziening zijn voor potentieel verontreinigd bluswater. | |
| Documentatie & Signalering | Een informatieblad aan de ingang met alle relevante data en contactgegevens is vereist. Duidelijke pictogrammen moeten aangebracht worden. |
Pijler 4: Administratieve Afronding en Ingebruikname
De laatste stap is de formele afhandeling die de installatie operationeel maakt.
- Wie: U als eigenaar in communicatie met Fluvius.
- Wat: De formele aanmelding van de operationele installatie bij de netbeheerder, wat de wettelijke voorwaarde is voor de ingebruikname.
- Actie: Zodra u de goedgekeurde vergunning en het positieve AREI-keuringsverslag bezit, meldt u de installatie aan bij Fluvius via hun online portaal. U bezorgt hierbij alle vereiste technische documenten.
Conclusie: Een Goede Voorbereiding is de Sleutel tot Succes
De installatie van een commercieel batterijsysteem in Vlaanderen is een multidisciplinair project dat een grondige voorbereiding vereist. De verschuiving van een VLAREM-procedure naar een stedenbouwkundige toetsing heeft de rol van de gemeente en de brandweer verzwaard en maakt een proactieve, gedocumenteerde aanpak onmisbaar.
Een succesvolle realisatie hangt af van een gecoördineerde en parallelle aanpak van de vier pijlers. Door het vergunningstraject niet als een administratieve last, maar als een integraal onderdeel van uw projectplanning te zien, vermijdt u dure verrassingen en zorgt u voor een vlotte en succesvolle realisatie van uw investering, volledig in lijn met de geldende wetgeving.